GEOGRAFIA
UKSZTAŁTOWANIE TERENU
Przeważająca część województwa leży na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą: Pojezierze Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska.
Na obszarze północnym rozciąga się Nizina Staropruska, natomiast ziemie zachodnie to Pobrzeże Gdańskie i Żuławy Wiślane, Pojezierze Iławskie oraz Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie.
Region województwa warmińsko-mazurskiego został ukształtowany głównie w wyniku zlodowacenia bałtyckiego. Krajobraz ma charakter typowo polodowcowy. Urozmaicają go ciągi wałów morenowych, liczne wzgórza, jeziora oraz, na południu, równiny sandrowe.
Najwyższym wzniesieniem jest Góra Dylewska (312 m n.p.m.) znajdująca się na obszarze zwanym Garb Lubawski. Wysoko położonym obszarem są też Szeskie Wzgórza, wśród których wyrasta Góra Szeska (309 m n.p.m.)
Żuławy Wiślane to teren depresyjny. Znajduje się tu najniżej położony punkt Polski (1,8 m poniżej p.m.)

RZEKI I JEZIORA
Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to: Pasłęka, Łyna, Drwęca.
W regionie znajduje się największa ilość jezior w Polsce. Jest ich tu ponad 3 tysiące, z czego około 2 tysiące ma powierzchnię przekraczającą 1 ha.
Jeziora zajmują około 5% całego obszaru województwa.
W Krainie Wielkich Jezior Mazurskich znajdują się największe jeziora Polski: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²).
Na Pojezierzu Iławskim znajduje się najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak (27 km długości, 32 km²).
Większość zbiorników wodnych w rejonie jest połączona systemem kanałów zbudowanych w XIX wieku. Przykładem jest Kanał Elbląski łączący Drwęcę z Zalewem Wiślanym.

LASY
Lasy stanowią 29% powierzchni (średnia krajowa 28,4%). Najsilniej zalesione powiaty to piski (48,9%) i szczycieński (48,5%). Najsłabiej zalesiony jest powiat kętrzyński (14,9%).
Przeważa drzewostan iglasty, głównie są to sosny.
Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca powierzchnię około 1000 km². Inne duże zespoły leśne to Puszcza Borecka, Nidzicka i część Romnickiej, a także lasy Łańskie i Taborskie.

TURYSTYKA
Województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Polski. Turystów przyciągają tu liczne malownicze jeziora otoczone lasami, wspaniała przyroda, piękne krajobrazy, a także charakterystyczne ceglane budowle związane z działalnością Krzyżaków i biskupów warmińskich.

AKTYWNY WYPOCZYNEK
Kraina Wielkich Jezior Mazurskich jest prawdziwym królestwem wodniaków. Miłośnicy wszelkich sportów wodnych mają tu wspaniałe warunki do wypoczynku.
Zimą można tu ponadto uprawiać narciarstwo zjazdowe (Gołdap i okolice Lidzbarka Warmińskiego oferują wyciągi), narciarstwo biegowe (Puszcza Piska) oraz bojery (jezioro Święcajty).
Amatorów kajakarstwa zapraszają na spływy rzeki: Krutynia, Łyna, Pasłęka, Sapina, Gołdapa, Pisa.
Najbardziej znane miejscowości wypoczynkowe na Mazurach to Giżycko, Mikołajki, Ruciane Nida, Węgorzewo, Szczytno, Pisz, Mrągowo.
W zachodniej części województwa, na Pojezierzu Iławskim, głównymi ośrodkami są Iława i Ostróda.

CIEKAWE MIEJSCA
Zbudowany w XIX wieku Kanał Elbląski jest atrakcją turystyczną na skalę europejską. Łączy on Elbląg z Ostródą poprzez liczne jeziora. Wykorzystuje system śluz i pochylni, które umożliwiają przemieszczanie się statków w wagonikach ciągniętych po lądzie.
Duże znaczenie krajoznawcze ma również pole bitwy pod Grunwaldem. Mieści się tam także kompleks muzealny.

Na północ od Elbląga, w miejscowości Kadyny, rośnie największy w Polsce dąb. Nazwano go dębem Bażyńskiego. Jest to bardzo stare, liczące ok. 1000 lat drzewo. Obwód jego pnia wynosi 11 metrów, a wysokość 25 metrów. U podstawy drzewa znajduje się potężna dziupla, która może pomieścić jedenastu żołnierzy w pełnym rynsztunku z plecakami i karabinami.

Ciekawostką charakterystyczną regionu są także ruiny bunkrów kwatery A Hitlera. Znajdują się one w Gierłoży koło Kętrzyna. Jest to tak zwany Wilczy Szaniec.

UZDROWISKA
W województwie warmińsko-mazurskim jest jedna miejscowość posiadająca status uzdrowiska. Jest nią Gołdap. Tutejsze warunki sprawiają, że ośrodek ma charakter klimatyczno-borowinowy. Można tu leczyć schorzenia narządu ruchu, układu oddechowego, krążenia i nerwowego, a także choroby kobiece.

PIELGRZYMKI
W województwie warmińsko-mazurskim znajduje się miejsce, które już od średniowiecza przyciąga pielgrzymów z całej Polski. Święta Lipka słynie z sanktuarium maryjnego. Tutejszy kościół i klasztor są jednym z najcenniejszych zespołów barokowych w kraju.
Według legendy, w XIV wieku pewien skazaniec czekający w Kętrzynie na śmierć doznał objawienia – ujrzał Matkę Boską, która poprosiła o wyrzeźbienie jej postaci z Dzieciątkiem. Skazaniec spełnił prośbę w ciągu jednej nocy. Kiedy rano znaleziono przy nim piękną rzeźbę , darowano mu życie i zwrócono wolność. Uradowany skazaniec udał się w kierunku Reszla z zamiarem umieszczenia swojej rzeźby na dorodnej lipie – takie polecenie dostał w swoim widzeniu od Matki Boskiej. Lipę jakiej szukał napotkał właśnie tu, gdzie obecnie stoi bazylika.
W bardzo krótkim czasie miejsce to zasłynęło z cudów i uzdrowień. Masowo zaczęły tu ściągać tu pielgrzymki. Nawet wprowadzony w 1525 roku zakaz kultu maryjnego nie powstrzymał wiernych, którzy przybywali tu wtedy potajemnie. W 1618 roku tereny te wykupił Zygmunt III Waza, który w miejscu lipy postawił kapliczkę. W XVII w. wzniesiono tu barokowy kościół, krużganki i dom zakonny.

ZABYTKI I MUZEA
Wśród zabytków województwa dominują obiekty średniowieczne. Charakterystyczne dla tego regionu są średniowieczne zamki krzyżackie i biskupie.

Miejsca warte zobaczenia:
częściowo zachowane mury obronne miast – Olsztyn, Nidzica, Reszel, Kętrzyn, Szczytno
zespół katedralny (katedra, pałac biskupi, obwarowania) – Frombork
zamek biskupi – Lidzbark Warmiński
kościoły gotyckie – Orneta, Olsztyn, Kętrzyn, Elbląg, Dobre Miasto
kościoły barokowe – Święta Lipka, Stoczek Klasztorny
zabytkowe ratusze – Morąg, Pasłęk, Olsztyn, Orneta
pałace barokowe – Kamieniec, Smolajny
pałac neogotycki – Sorkwity

Muzea:
Muzeum Warmii i Mazur – Olsztyn (na zamku)
Muzeum Mazurskie – Szczytno
Muzeum Mikołaja Kopernika – Frombork (pałac biskupi)
Muzeum Warmińskie – Lidzbark Warmiński (na zamku)
muzea regionalne – Kętrzyn, Ełk
Muzeum Budownictwa Ludowego – Olsztynek; jest to jeden z największych skansenów w kraju. Prezentuje on zabytki architektury i sztuki ludowej z terenu Warmii, Mazur i Powiśla.

OCHRONA PRZYRODY, PARKI KRAJOBRAZOWE
Na terenie województwa znajdują się parki krajobrazowe: Mazurski, Wzgórz Dylewskich i Wzniesienia Elbląskie, a także częściowo Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego oraz Park Górznieńsko-Lidzbarski.
Mazurski Park Krajobrazowy ma zostać przekształcony w park narodowy.
Województwo szczyci się czystym środowiskiem naturalnym. Region ten jest nazywany Zielonymi Płucami Polski.
Obszar zagrożenia ekologicznego występuje tylko nad Zalewem Wiślanym w rejonie Elbląga.

KLIMAT
Województwo warmińsko-mazurskie, a zwłaszcza jego wschodnia część, należy do najchłodniejszych obszarów w kraju (poza terenami górskimi).
Lata są tu łagodne i krótkie, zimy zaś długie i chłodne.
Okres wegetacji wynosi od 185 dni na wschodzie do 205 dni na zachodzie, czyli jest o 2-4 tygodnie krótszy niż w południowo-zachodniej Polsce.
Pokrywa śnieżna utrzymuje się długo, bo aż 70-100 dni.
Średnie opady roczne wynoszą 550-750 mm.