 |
Położenie: leży w środkowo-południowej części Polski.
Graniczy z województwami: mazowieckim, lubelskim, podkarpackim, małopolskim, śląskim i łódzkim.
Ośrodek administracyjny: Kielce
Powierzchnia: 11 672 km² (3,7% powierzchni Polski); jest to jedno z najmniejszych województw.
Liczba mieszkańców: 1 328 tys. (3,4% ludności Polski)*
Gęstość zaludnienia: 114 osób / km² (średnia krajowa 124)
Najbardziej zaludnione powiaty to skarżyski (238 osób / km²) i ostrowiecki (198 osób / km²)
Najsłabiej zaludnione powiaty to włoszczowski (54 osoby / km²) i opatowski (67 osób / km²)
Urbanizacja: bardzo słaba; w miastach mieszka 45,7% ludności (średnia krajowa 61,9%)
Podział administracyjny: 13 powiatów, 1 miasto na prawach powiatu, 102 gminy, 29 miast.
Region obejmuje ziemie dawnych województw: kieleckiego, części tarnobrzeskiego oraz kilka gmin częstochowskiego, piotrkowskiego i radomskiego.
Największe miasta: Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, Skarżysko-Kamienna
*dane z GUS z końca 1998 roku |
GEOGRAFIA
UKSZTAŁTOWANIE TERENU
Województwo świętokrzyskie położone jest prawie w całości na Wyżynie Małopolskiej. Zachodnią granicą regionu jest Pilica, wschodnią i południową Wisła.
Północno-wschodnia część województwa to Wyżyna Kielecka, w skład której wchodzi Płaskowyż Suchedniowski, Góry Świętokrzyskie, Przedgórze Iłżeckie, Wyżyna Sandomierska, Pogórze Szydłowskie.
Na zachodzie leży Wyżyna Przedborska, do której zaliczają się Wzgórza Opoczyńskie, Niecka Włoszczowska, Pasmo Przedborsko-Małogoskie, Wzgórza Łopuszańskie.
Na południu leży Niecka Nidziańska, a w niej płaskowyż Jędrzejowski, płaskowyż Proszowicki i Niecka Połaniecka.
Krajobraz województwa jest bardzo urozmaicony, zwłaszcza w górach Świętokrzyskich, które ciągną się szeregiem równoległych pasm wzniesień. Najwyższym spośród nich są Łysogóry. To w nich znajduje się najwyższy szczyt – Łysica (612 m n.p.m.) a także Łysa Góra (595 m n.p.m.)
Urozmaicone krajobrazy znajdziemy też na pociętej licznymi wąwozami Wyżynie Sandomierskiej.
Wzdłuż Wisły, na terenie, którego nie obejmuje już Wyżyna Małopolska, znajduje się wąski pas nisko położonych ziem. Jest to fragment Wyżyny Lubelskiej i Kotliny Sandomierskiej.
Na północy tego obszaru pomiędzy miejscowością Koprzywnica a rzeką Kamienna, charakterystyczne są wysokie zbocza doliny Wisły. Osiągają one nawet 60 metrów.
RZEKI I JEZIORA
Województwo należy w całości do dorzecza Wisły.
Główne rzeki to: Wisła, Pilica, Kamienna, Nida, Czarna.
W celu zmniejszenia niedoboru wody zbudowano na rzece Czarnej sztuczny zbiornik Chańcza (4,7 km²)
LASY
Lasy stanowią około 27% powierzchni województwa. Jest to nieco poniżej średniej krajowej, która wynosi 28,4%. Najsilniej zalesione powiaty to: skarżyski (58,6%), konecki (47,5%) i starachowicki (46,7%). Najsłabiej zalesione są powiaty południowo-wschodnie – kazimierski (2,7%) i sandomierski (6,4%). Występują tam bardzo urodzajne gleby, które są wykorzystywane przez rolnictwo.
Największym kompleksem leśnym województwa jest Puszcza Świętokrzyska (w jej skład wchodzi m.in. Puszcza Jodłowa) oraz lasy w rejonie Końskich.
OCHRONA PRZYRODY, PARKI NARODOWE I KRAJOBRAZOWE
W celu ochrony środowiska utworzono Świętokrzyski Park Narodowy oraz parki krajobrazowe: Przedborski, Suchedniowsko-Oblęgorski, Sierakowicki, Jeleniewski, Cisowsko-Orłowiński, Staniecki, Kozubowski, Nadnidziański.
Wokół Kielc oraz na południe od Sandomierza (wzdłuż Wisły) znajdują się obszary zagrożenia ekologicznego.
KLIMAT
Klimat województwa jest ściśle powiązany z ukształtowaniem powierzchni. Roczne amplitudy temperatur są wysokie - lata są tu dość ciepłe, a zimy chłodne.
Okres wegetacji waha się od 200 do 215 dni.
Roczna suma opadów wynosi od 550 do 650 mm.
Ostrzejszy klimat panuje w Górach Świętokrzyskich, gdzie odnotowuje się temperatury niższe niż na pozostałych obszarach województwa. Krótszy jest tam również okres wegetacji (ok. 190 dni), a suma opadów sięga nawet do 800 mm).
TURYSTYKA
Województwo świętokrzyskie jest atrakcyjnym regionem oferującym różnorodne atrakcje turystyczne.
Największą popularnością cieszą się Góry Świętokrzyskie, a w szczególności Łysogóry objęte Świętokrzyskim Parkiem Narodowym. Można tu podziwiać gołoborza, czyli rumowiska skalne na zboczach gór. Urzekają tu także lasy jodłowo-bukowe, a wśród nich Puszcza Jodłowa.
Jednym z najciekawszych miejsc Gór Świętokrzyskich jest Łysa Góra zwana Świętym Krzyżem. Znajduje się tu kamienny wał będący pozostałością po ośrodku kultu pogańskiego z XIX wieku. Można tu także podziwiać klasztor Benedyktów z XII wieku.
Wielką atrakcją Gór Świętokrzyskich są także bogate formy krasowe. W okolicy Chęcin znajduje się słynna jaskinia Raj licząca sobie 260 metrów długości. Można w niej podziwiać najbogatsze w Polsce nacieki wapniowe.
Na północy województwa koło miejscowości Niekłań Wielki utworzono rezerwat „Skałki Piekło pod Niekłaniem”. Znajdują się tu ciekawe formy w skałkach piaskowcowych. Wymodelowane zostały one w procesie wietrzenia.
Goszcząc w województwie świętokrzyskim warto odwiedzić także Zagłębie Staropolskie. Krzemionki Opatowskie nieopodal Ostrowca Świętokrzyskiego posiadają najlepiej zachowaną w Europie podziemną kopalnię krzemienia pasiastego, który służył dawniej do wyrobu broni i narzędzi. Kopalnia pochodzi z okresu neolitu – Zagłębie Staropolskie jest bowiem miejscem uwieczniającym ślady najstarszej działalności człowieka.
Słupia Nowa zaprasza do swojego Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego z rekonstrukcjami pieców dymarkowych. Co roku we wrześniu są tu obchodzone „Dymarki”, czyli pokazy wytopu żelaza sprzed 2 tysięcy lat.
Busko Zdrój i okolice zapraszają do rezerwatów ze zjawiskami krasowymi w skałach gipsowych, natomiast w rejonie Sandomierza na turystów czekają głębokie wąwozy lessowe.
Wycieczki szkolne często odwiedzają miejsca związane ze znanymi polskimi pisarzami. Nagłowice to miejscowość Mikołaja Reja, Oblęgorek Henryka Sienkiewicza, a Kielce Stefana Żeromskiego.
UZDROWISKA
Województwo świętokrzyskie ma dwa uzdrowiska: Busko Zdrój i Solec Zdrój. Znajdują się tu źródła wód mineralnych. Tutejsze ośrodki specjalizują się w leczeniu chorób reumatycznych i narządów ruchu.
ZABYTKI I MUZEA
Największym skupiskiem zabytków w województwie świętokrzyskim jest Sandomierz.
Miejsca warte zobaczenia:
 zespół urbanistyczno-architektoniczny Sandomierza, a w nim późnoromański kościół Dominikanów
barokowy pałac biskupów krakowskich – Kielce
romański zespół klasztorny Cystersów – Wąchock
ruiny zamku Krzyżtopór – Ujazd
Romańskie obiekty sakralne:
opactwa cysterskie – Jędrzejów, Koprzywnica
kolegiata – Opatów
Gotyckie obiekty sakralne:
katedra – Sandomierz
kolegiata – Wiślica
kościół – Szydłów
Późnorenesansowe obiekty sakralne:
kaplica przykościelna Firlejów – Bejsce
kościół św. Anny – Pińczów
Barokowe obiekty sakralne:
*kościół św. Jacka – Klimontów
Średniowieczne budownictwo obronne:
kilkanaście zamków – Chęciny, Sandomierz
mury obronne – Szydłów
Skanseny:
stare zakłady przemysłowe Zagłębia Staropolskiego – Samsonów
Park Etnograficzny – Tokarnia koło Chęcin
Muzea:
Muzeum Narodowe - Kielce
Muzeum Okręgowe – Sandomierz
Muzeum Diecezjalne Sztuki Kościelnej – Sandomierz
Państwowe Muzeum im. Przypkowskich (jedyne w Polsce muzeum zegarków słonecznych i przyrządów astronomicznych) – Jędrzejów
|
Biuletyn
Rejestracja 