HISTORIA
Przez całe stulecia była tu jedynie rolnicza osada, a potem niewielkie miasto nie wyróżniające się niczym szczególnym. Wieś Łodzia, która tu istniała prawdopodobnie już w XII wieku, wzmiankowana była w 1332 roku. Prawa miejskie otrzymała w 1414 roku (niektóre źródła podają rok 1423). Tereny te stanowiły własność biskupów włocławskich i miały charakter typowo rolniczy.

Gwałtowny rozwój Łodzi rozpoczął się na początku XIX wieku. Łódź należała wtedy do Królestwa Polskiego (wcześniej znajdowała się zaborze pruskim i Księstwie Warszawskim). Wtedy to zapadła decyzja o stworzeniu tu wielkiego ośrodka przemysłowego. Masowo zaczęli przybywać do Łodzi przedsiębiorcy i rękodzielnicy. Kusiły ich liczne przywileje, zwolnienia z opłat oraz służby wojskowej.
W mieście rozwinął się przemysł bawełniany i wełniany. Jego wyroby trafiały głównie do Rosji, ale także do Chin. Miasto zyskało rangę jednego z największych na świecie ośrodków przemysłu włókienniczego.

W krótkim czasie Łódź stała się dużym miastem skupiającym wiele narodów i wiele wyznań. Przybysze pochodzili z Saksonii, Śląska, Wielkopolski, Czech, Moraw, a także Szwajcarii, Anglii i Francji. Sporo osób przybyło z ziem zaboru pruskiego, masowo napływali też Żydzi z Rosji. Miasto zapełniło się kupcami, fabrykantami, rzemieślnikami, architektami i naukowcami.
Budowano nie tylko fabryki, ale też teatry, szpitale, instytucje dobroczynne.
Łódź rozkwitła.
Po 1870 roku na bazie miejscowego kapitału zaczęły powstawać banki.
W 1899 roku uruchomiono tu pierwszą na ziemiach polskich trakcję tramwajów elektrycznych.

Rozwój miasta został przerwany wybuchem I wojny światowej. Większość fabryk została wtedy zamknięta przez Niemców, maszyny zostały zdewastowane lub wywiezione. Po wojnie nastąpił kryzys przemysłu włókienniczego. Zakłady stopniowo uruchamiano, ale nie udało się doprowadzić ich do dawnej świetności. Łódź straciła rynek rosyjski i to pogłębiło recesję.

Łódź była jednym z największych ośrodków żydowskiego życia kulturalnego i społecznego w Polsce. W latach 1940-44 mieściło się tu getto liczące ponad 200 tys. osób.

ZWIEDZANIE
Układ urbanistyczny Łodzi powstał w XIX wieku. Ma kierunek południkowy. Dawny trakt fabryczny wyznaczył oś, na której powstały jednostki osadnicze – Radogoszcz (najstarsza), Bałuty, Stare Miasto, Nowe Miasto, Łódka, Chojny, Ruda Pabianicka. Scalenie tych miejsc ze sobą stworzyło współczesne miasto.

Miejsca warte zobaczenia:
XIX- i XX-wieczne fabryki, wille i pałace należące do rodzin wielkich łódzkich fabrykantów:
- pałac Izraela Poznańskiego – ul. Ogrodowa 15; obecnie mieści się tu Muzeum Historii Miasta Łodzi
- willa Edwarda Herbsta - ul. Przędzalniana 72;
- rezydencja „Księży Młyn” – ul. Przędzalniana 70; mieści się tu oddział Muzeum Sztuki
największy w Europie Środkowej cmentarz żydowski – ul. Bracka 40; nekropolia zajmuje 40 hektarów, znajduje się tu około 180 tysięcy grobów. Mężczyzn obowiązuje nakrycie głowy.
ulica Piotrkowska – najdłuższa w Europie ulica z ciągła zabudową. Serce Łodzi. Miejsce wielu imprez rozrywkowych. Mieści się tu wiele ciekawych kamienic:
- nr 11 – kamienica Scheiblera
- nr 43 – kamienica Kohna
- nr 46 – dawna redakcja „Kuryera Codziennego” (Władysław Reymont zbierał tu materiały do powieści „Ziemia obiecana”
- nr 78 – mieszkał tu w dzieciństwie Artur Rubinstein. Na jego cześć postawiono tu pomnik, który po wrzuceniu monety umożliwia wysłuchanie jednego z czterech utworów w wykonaniu artysty
- nr 86 - dom Petersilego, który wydawał pierwszą łódzką gazetę.
- nr 104 – stoi tu „Ławeczka Tuwima” – pomnik znanego poety
- nr 128 – dom Schichtów
- nr 137 – dawny pałac Juliusza Kindermana

Na ulicy Piotrkowskiej mieści się mnóstwo lokali i pubów (m.in. słynna Łódź Kaliska). Na odcinku od Placu Wolności do al. Piłsudskiego wprowadzono ograniczenia w ruchu kołowym. Dobrym pomysłem jest skorzystanie z rikszy.
Plac Wolności – dawny Rynek Nowego Miasta. Góruje nad nim pomnik Tadeusza Kościuszki
Rynek Starego Miasta – najstarszy łódzki plac
Plac Kościelny
Stary Cmentarz – ul. Ogrodowa; Jeden z najcenniejszych cmentarzy w Polsce. Spoczywają tu przedstawiciele trzech wyznań.
Muzeum Sztuki – ul. Więckowskiego 36
Centralne Muzeum Włókiennictwa
Muzeum Kinematografii – pl. Zwycięstwa 1